درباره چند فیلم

اسب تورین،درخت زندگی،پسری با دوچرخه

اسب تورین
فیلم بلاتار سرنوشت اسبی را دنبال می کند که نیچه برایش دل سوزانده بود. اسبی که یکی از اضلاع مثلثی است که دوتای دیگرش پیرمرد و دختر جوانش هستند. روایت کارگردان از زندگی این سه تن در روزمرگی خلاصه می شود. و بلاتار در 30 پلان سکانس، این روزمرگی محض را به تلخ ترین شکل ممکن روایت می کند. سه کاراکتر اصلی این فیلم بر خلاف ظاهرِ طبیعتِ اطراف شان که دشتی پهناور است، محصور در پوچی و اضمحلالی هستند که لحظه به لحظه بدان نزدیک تر می شوند. تکرار و تکرار وتکرار این همه آن چیزی است که به ظاهر، زنده گانِ محشور در این فیلم ناچار از انجامش هستند.تکراری که از آن هر لحظه مشقت و آزار تراوش می کند.
اگر «ملانکولیا»ی فون تریه، لحظات پایانی جهان را به باشکوهی هرچه تمام تر به تصویر کشیده بود. در عوض لحظه لحظه نزدیک شدن به آخرالزمانی که بلاتار ما را به تماشایش دعوت کرده پر است از تلخی و گزندگی و عذاب. و در اجرای این عذاب نقش اصلی به باد سپرده شده است. باد باید بوزد و بوزد. و تازیانه های سردش را بر پیکر نحیف این سردرگمان فرود آورد. آیا این عذابی است ناگزیر، که بایستی مسیح گونه، جهت تطهیر روح وتن، از سرگذرانده شود یا قهر و تاوانی است که مادرِ طبیعت بر فرزندانش فرود آورده است؟ به هر شکل که معنا کنیم رسیدن به انتهای محتوم، خالی شده از امید و پرشده از افسردگی و یاس است. و اسب چه خوب این را می داند.


درخت زندگی
ترنس مالیک را به عنوان کارگردانی کم کار می شناسند. یکی از آن کمال گراهایی که ترجیح داده آثاری کم تعداد اما به یادماندنی را خلق کند. همه آثار او تا قبل «درخت زندگی» به نوعی تا حد دریافت لقب شاهکار پیش رفته اند. آثار ابتدایی او نشان از ورود کارگردانی مینی مالیست به عالم سینما داشت که خیلی خوب بلد بود از طبیعت آمریکای غرب میانه، تصاویری دل انگیز و فریبنده ارائه کند. او همراه با فیلمبردار توانمند خود،نستور آلمندروس، در «روزهای بهشت»، چنان تصاویری امپرسیونیستی خلق کرد که هنوز بعدِ سال ها دیدنی و خارق العاده می نماید. علاقه مالیک به طبیعت و ارتباط آن با آدمیان درونش، در دو فیلم بعدی اش که سال ها بعد در اواخر دهه نود و اوایل هزاره جدید ساخته شدند ادامه پیدا کرد. اولی «خط قرمز باریک» بود یک فیلم جنگیِ ناتورالیستی، که طرفداران فراوانی برای خود دست و پا کرد و دیگری «دنیای نو» که به آغازین روزهای کشف ینگه دنیا نظر کرده بود و داستان عاشقانه ای را در دلِ طبیعت بکر و وحشی آن دیار جستجو و مکاشفه می کرد.
و حالا «درخت زندگی» فیلمی است که همه مولفه های پیشین مالیک را می توان در آن ردیابی کرد. با یک تفاوت بزرگ، اینکه فیلم جدید او خیلی دیریاب تر از آن چیزی است که می شد تصور کرد. شاید این فیلم را بتوان یکی از کم نظیر ترین آثاری به شمار آورد که از عمیق ترین ذهنیت های کارگردانی درون گرا زاده شده است. «درخت زندگی» با برخورداری از فرمی منحنی وار مخاطب را از درون ماندالاهایی تودرتو، به تجسس و مکاشفه ای ازلی و ابدی سوق می دهد. سفری که اگرچه ممکن است در ظاهر شخصی و متعلق به خالق اثر تعبیر شود اما بالقوه قابلیت تکثیر به اندازه همه تماشاگرانش را دارد. فیلم جدید مالیک همچون هوای تازه ای است و البته حاوی اکسیری کم یاب در این روزها، که او فروتنانه در این واپسین اثرش به ماعرضه داشته است.

پسری با دوچرخه
چهاردهمین فیلم مشترک برادران داردن، حال و هوای آثار مطرح دیگرشان را دارد. فضا ها، شخصیت ها، دغدغه ها، کنش ها و واکنش هایی که در عین تازه گی برای مان آشنا به نظر می رسند. البته لازم نیست که فیلم های شان را دنبال کرده باشیم. چون که می دانیم آثارشان آن چنان خود بسنده اند که هریک در قالب خود توانایی درگیرکردن مخاطبان شان را دارند. اصلاً این هنر این دو برادر است که می توانند با هر اثر شان زمینه شکل گیری ارتباطی بی واسطه را میان اثر و مخاطب فراهم کنند. در اثر اخیرشان هم این ارتباط از همان آغازین لحظات فیلم شکل می گیرد و مخاطب همراه با نوجوان فیلم ماجرایی پرکش و قوس را از سر می گذراند. داستان فیلم را شاید بتوان در «حضور تنهایی» خلاصه کرد. همه ماجرا های فیلم در پی اثبات این حضور و تلاش برای یافتن راه حلی برای پایان آن است. اما در این میان این کاراکتر اصلی ماجرا ست که بایستی این وظیفه مهم را به انجام برساند. پرسه های نوجوان فیلم سوار بر مرکبی که دوچرخه نام دارد در واقع جستجوی او برای یافتن این راه برای رستگاری است. رستگاری ای که در این جا به شکل کنار آمدن با حقیقت زندگی معنا می یابد. و در این راه او ناچار به آزمودن مسیرهایی بس متفاوت است. درست یا غلط چندان مهم نیست. مهم شناختِ از خود است، که اتفاق می افتد. و دوچرخه نقش مهمی در این میان دارد.

لينك  - شما هم بنويسيد - 1/2/1391

 اسکار هم تمام شد...

خیلی کوتاه درباره اسکار و پیش بینی های قبل از مراسم

THE ASIAN: A man looks at a poster of Iranian director Asghar Farhadi placed in the window of a bookstore in central Tehran, Iran, Feb. 27, 2012, to congratulate the country’s first Oscar win by “A Separation”. Photo: Xinhua/Ahmad Halabisaz

مراسم اسکار 2012 هم برگزار شد و جز در یکی دو مورد مثل انیمیشن و یا بهترین فیلم خارجی زبان، نامزد های مطلوب من در دریافت اسکار ناکام ماندند. به هر حال این اتفاق رایجی است که اصولاً هر سال به نحوی تکرار می شود اما از اهمیت و جذابیت این مراسم برای من اصلاً کم نمی کند.
دقایقی قبل از شروع مراسم اصلی همان هنگام که رد کارپت رو به پایان بود سعی کردم خیلی سریع یک پیش بینی واقعگرایانه، درباره برندگان احتمالی اسکار 2012 داشته باشم که در اینجا و یا در همین پایین می توانید مرورش کنید:

رِد کارپت آغاز شده و تا دقایقی دیگر بخش اصلی هشتاد و چهارمین دوره مراسم اسکار هم آغاز می شود. در این لحظاتِ پیش از مراسم، بازار گمانه زنی درباره برندگان احتمالی داغِ داغ است. هرچند که اسکار بارها سینما دوستان را ناکام گذاشته و غافلگیری های خود را داشته است اما این بازیِ پیش بینی برندگان همیشه جذاب بوده است. در ادامه سعی می کنیم به مرور برخی از فیلم ها و شخصیت هایی به پردازیم که از بخت بالایی برای برنده شدن در بخش های اصلی این مراسم برخوردارند.

بهترین فیلم: راستش اگر با من بود «درخت زندگی» را انتخاب می کردم. اما خیلی خیلی خیلی بعید است که اعضای اکادمی هم مثل من فکر کنند. پس همانطور که همه می گویند و انتظار دارند باید شانس اصلی برای کسب بهترین فیلم را برای «هنرمند» قائل شویم که در هر لیست و مراسمی که رفته دست پر برگشته است. از بافتا و گلدن گلوب گرفته تا گویای اسپانیایی ها. خصوصاً این که اکثر اعضای اکادمی از سن و سال بالایی برخوردارند و طبعاً حس نوستالژیک شان هم در اوج است. پس یک فیلم صامت جان می دهد برای کسب جایزه اول. با همین استدلال اگر جلو برویم می توانیم ادعا کنیم که «هوگو» مارتین اسکورسیزی هم از بخت بالایی برخور دار است. از من می پرسید نوستالژی بازی عمو مارتی با سال های آغازین سینما توانایی تغییر رای اعضای اکادمی به سمت خود را دارد. از میان دیگر فیلم ها، نزدیک ترین فیلم به این دو، مطمئناً «فرزندان» الکساندر پین است. حالا باید منتظر ماند و دید که کدام فیلم دل اعضای اکادمی را برده است.

بهترین کارگردان: با من بود اسکار را دو دستی تقدیم می کردم به آقای ترنس مالیک. اما خب بنده در مراسم، کاره ای نیستم و آخرش فقط بتوانم مراسم را از تلویزیون تماشا کنم. پس احتمالاً باید خود را آماده کنیم تا بشنویم که اسکار بهترین کارگردانی به میشل هازانا ویسیوس برسد. البته اگر یک دفعه دیدید اسکورسیزی برای دریافت جایزه به بالای سن رفت، شک نکنید که اسکار بهترین فیلم هم به «هوگو» خواهد رسید.
بهترین فیلمنامه غیر اقتباسی: با من بود که اصغر فرهادی برنده می شد اما این وودی آلن حریف سرسختی است و فیلمنامه «نیمه شب در پاریس» اش هم واقعاًَ خوب است. البته میشل هازانا ویسیوس را هم نباید فراموش کرد هر چه باشد این روزها هرجا که می رویم صحبت از «هنر مند» است.جدا از همه این ها من یکی که به اصغر فرهادی واقعاً امیدوارم.

بهترین فیلمنامه اقتباسی: با من بود که جایزه را می دادم به فیلمنامه نویسانِ«تعمیرکار،خیاط،سرباز،جاسوس» از بس که این فیلم خوب بود. اما آن طوری که از قرائن پیداست فیلمنامه نویسان «فرزندان» از بخت بالایی برخوردارند. به این ها فیلمنامه نویسان «هوگو»، «مانی بال» و «خدمتکار» را هم اضافه کنید.
بهترین بازیگرنقش اول مرد: با من بود که کلاه از سر برمی داشتم و جایزه را با احترام به گری اولدمن عزیز تقدیم می کردم. اما صد افسوس که از نگارنده کاری برنمی آید و باید شاهد باشم که اسکار برسد به جناب جرج کلونیِ خوش تیپ. اما در این میان فقط یک نفر هست که می تواند یک ضد حال اساسی به این آقای محبوبِ آکادمی بزند و آن کسی نیست جز ژان دوژاردن فرانسوی برای فیلم «هنرمند».

بهترین بازیگر نقش اول زن: در این بخش ترجیح می دهم سکوت کنم. یعنی اصلاً برایم مهم نیست که کدام یک از بانوان محترم حاضر در لیست برنده اسکار شود. حالا می خواهد مریل استریپِ کهنه کار باشد یا وایولا دیویس سیاه چرده. یا اینکه اکادمی بخواهد حس نوستالژی اش گل کند و به یاد مرلین مونرو، میشل ویلیامز را برنده کند. مهم این است که جای یکی مثل تیلدا سوئینتن و بازی فوق العاده اش در «باید درباره کوین صحبت کنیم»، خالی است.

بهترین فیلم غیر انگلیسی زبان: اسکار تعلق می گیرد به «جدایی نادر از سیمین» از ایران.

لينك  - شما هم بنويسيد (1) - 11/12/1390

---

 سینما تک

The Arctic Circle ساخنه کوین پری

نمایی از فیلمِ The Arctic Circle

فیلمی محصول 2010 که با فضا سازی مینیمال و پایانی تکاندهنده در کمتر از 4دقیقه، خیلی خوب زمینه دریافت پیام اخلاقی اش را برای تماشاگر فراهم می کند. در اینجا ببینیدش.

لينك  - شما هم بنويسيد - 19/11/1390