روز 21 شهریورماه هر سال، اگر تقویمت را باز كنی و خوب بنگری به یك نام دوست داشتنی می رسی... به « سینما ».
سینما نه به معنای یك چهار دیواری و یك پرده ی نقره ای و یك دسته نور. سینما به مثابه ی یك هنر، یك صنعت، هنر صنعت سینما.
21 شهریور روز سینماست و من به بهانه ی این روز بزرگ می خواهم از فیلمی بگویم كه درباره ی سینماست. از « سینما پارادیزو »!
« سینما پارادیزو »، شاهكار جوزپه تورناتوره، محصول 1988 ایتالیا و فرانسه.
فیلم با یك فلاش بك آغاز می شود. خبر مرگ آلفردو را به سالواتوره كارگردان معروف می دهند و او با این خبر به دوران كودكی خویش پرتاب می شود.
سالواتوره ی كوچك كه او را توتو صدا می زنند، دیوانه وار عاشق سینماست. پاتوغ هر روزه ی او آپاراتخانه ی سینما پارادیزوست و دوست همیشگی او آپاراتچی سینما،آلفردو.
« سینما پارادیزو » مملو از تماشاچی است. تماشاچیانی كه با دیدن آدم های متحرك بر روی پرده به وجد می آیند و غوغایی بر پا می كنند.
صحنه های ابتدایی فیلم به شدت نوستالژیك است ،اما نه برای ما.برای ما كه از وقتی خودمان را شناختیم پدرانمان دستمان را گرفتند و ما را با سینما آشنا كردند آن صحنه ها شاید جالب باشد، اما هیچ خاطره ای را در ما زنده نمی كند.
در عوض این صحنه ها برای پدران ما به شدت خاطره انگیز است. آنها كه برای دیدن یك فیلم مسافت های طولانی را پیاده طی می كردند و یك قران، دو زار پول توجیبی شان را خرج سینما می كردند و وقتی كه به خانه می رسیدند یك كتك مفصل نوش جان می كردند. ما چه نسل خوشبختی بوده ایم كه نه تنها كتك به ما نزده اند بلكه پس از خروج از سینما با یك ساندویچ، كیفمان را تكمیل كرده اند.
توتو به تدریج اصول كار با آپارات را از آلفردوی مهربان می آموزد تا چند وقت بعد كه آلفردو در سانحه آتش گرفتن سینما چشمانش را از دست می دهد، توتو تنها كسی باشد كه شایستگی جانشینی او را داشته باشد، هر چند هنوز كودكی ماجراجو است.
در ادامه فیلم، سالهای جوانی سالواتوره را به تصویر می كشد.حال سالواتوره جوانی خوش سیما شده است. او یك دوربین هشت میلیمتری برای خودش دست و پا كرده است و با آن به اولین تجربه های فیلمبرداری خود می پردازد.
در یكی از این تجربه ها دختری درست در وسط قاب تصویر او می ایستد. سالواتوره به فیلمبرداری از او ادامه می دهد. دخترك تقریبا شانزده ساله است و چهره ای شیرین و ساده و چشمانی آبی دارد.سالواتوره با دوربینش،بی اراده حركات دخترك را دنبال می كند.
دختر از كنار سالواتوره می گذرد و لحظه ای به او نگاه می كند، گویی سعی می كند دریابد كه سالواتوره آن وسیله ی عجیب و غریبش را به كدام سو نشانه رفته است. سالواتوره با شیفتگی لبخند می زند.
آری، سالواتوره به همین راحتی عاشق می شود. سینمایی كه تمام عشق سالواتوره است یك عشق دیگر نیز به او هدیه می كند. عشق النا زندگی سالواتوره ی جوان را از این رو به آن رو می كند.
یكی از صحنه های به یاد ماندنی فیلم، صحنه ای است كه الفردوی نابینا در كنار سالواتوره نشسته است و سالواتوره در سكوت به تماشای فیلم هایی كه از النا گرفته است نشسته است:
آلفردو چیزی غریب در سكوت سالواتوره احساس می كند.
آلفردو: حالا چی داری می بینی؟ چرا ساكت شدی؟
سالواتوره: هیچی، هیچی نیست. همه اش اوت آو فوكوسه.
آلفردو: ‌[لبخند می زند] تصویر یك زنه؟... راستشو بگو ...
سالواتوره، مردد و شرمگین، نمی داند چه بگوید. نگاهی مهربانانه از پشت عینك تیره ی آلفردو زبانه می كشد. او آَشكارا موضوع را دریافته و زمزمه می كند.
آلفردو: اون یك زنه!
سالواتوره آهی می كشد و ناچار است بپذیرد.
سالواتوره: آره، دختریه كه توی ایستگاه دیدمش.
آلفردو: چه شكلیه؟ چه شكلیه؟
در حالی كه تصویرهای دیگری از النا ظاهر می شود، او درباره اش توضیح می دهد، آن گونه كه یك عاشق می تواند.
آلفردو: آه! عشق ... عشق ... چه رازی است این عشق!

عشق ... عشقی كه آلفردو مانع به سرانجامش رسیدنش می شود. آلفردو با رفتار خود سالواتوره را به سوی آینده ای روشن هدایت می كند. سالواتوره كه از النا ناامید شده است به رم می رود تا آینده اش را به تنهایی بسازد.
چند سال بعد آلفردو كارگردانی مشهور شده است. مرگ آلفردو باعث می شود او بار دیگر به زادگاهش بازگردد و خاطرات قدیمی اش مجددا زنده شود. اینك اما « سینما پارادیزو » تبدیل به مخروبه ای شده است .
تلویزیون و ویدئو سینما را از سكه انداخته اند و سینما پارادیزو را خراب می كنند تا بجایش پاركینگ بسازند. سالواتوره النا را مجددا می یابد. النایی كه مدتهاست ازدواج كرده است، ولی او نیز هرگز سالواتوره را از یاد نبرده است.
در سكانش پایانی فیلم سالواتوره در سالن كوچك نمایش استودیو تنهاست. چراغ ها خاموش می شوند و نوری از درون سوراخ آپاراتخانه می درخشد و پرده روشن می شود. بهت و لذتی شدید ناگهان سالواتوره را فرا می گیرد.
این ها همان صحنه های عاشقانه ای است كه آلفردو - وقتی او بچه بود - از فیلم ها بریده و برای او نگه داشته است. صحنه ها یكی پس از دیگری، بی قاعده و برخی حتی وارونه، به هم چسبیده شده اند. فصلی از سینما در چند تكه فیلم چند ثانیه ای، خلاصه شده است: رژه ای عجیب، تاثیرگذار و حسرت بر انگیز.
سالواتوره كه سخت تكان خورده، به گریه می افتد، اما در حالی كه قطره های اشك در چشمانش می درخشد، لبخند می زند. برروی پرده صحنه ی عاشقانه ی دیگری دیده می شود كه می تواند پایانی خوش برای یك فیلم باشد، و كلماتی با حروف قدیمی ظاهر می شود: « پایان ».
اگر ذره ای دوستدار سینما هستی، « سینما پارادیزو » را از زیر سنگ هم كه شده پیدا كن و ببین، فیلمی كه دیدنش برای تمامی عاشقان سینما یك ضرورت است.
روز سینما مبارك!

منبع: اختصاصی سی نت

1866

................................................