جاي خالي بزرگان

نگاهي به دومين جشن انجمن منتقدان و نويسندگان سينماي ايران

اين يك رسم ديرينه است كه جماعت منتقد و نويسندگان سينماي ايران،پس از برگزاري جشن ها و مراسمات سينمايي،قلم در دست گيرند و ضعف ها و كاستي هاي مراسم برگزار شده را برشمارند و اندك نكات قوت را بازگو كنند و آرزو كنند كه اي كاش در سال هاي آينده با برطرف نمودن اين كاستي ها،جشن هاي سينماي ايران به سطح ايده آل خود نزديك شود.حال بسيار دشوار است كه بنشيني و مراسمي را نقد كني كه عنوان "جشن منتقدان و نويسندگان سينماي ايران" را بر پيشاني خويش دارد.از يك طرف دوست داري با مطرح ساختن نقاط ضعف،زمينه رفع و اصلاح آن ها را فراهم سازي و از سويي ديگر هراس داري كه مبادا اين كار نوعي خودزني باشد و بهانه اي به دست آن هايي دهد كه خيلي راحت با عبارت "خياط در كوزه افتاد" سينمايي نويسان را به سخره گرفته و ايشان را به اشكال گوناگون زير سوال مي برند.
با اين حال در دومين جشن منتقدان و نويسندگان سينماي ايران،آنقدر مشكلات و نارسائي هاي كوچك و بزرگ به چشم آمد كه ناديده انگاشتن و اشاره نكردن به آن ها محال و غيرممكن مي نمايد.
مراسمي كه بنا بود به احترام هنر و هنرمند ايراني دقيقاً راس ساعت 20:30 برگزار گردد در حالي با تقريباً يك ساعت تاخير آغاز گشت كه عدم حضور بسياري از مهمانان ويژه مراسم به شدت توي ذوق مي زد. زماني كه نام شش نفر از مديران پيشين انجمن منتقدان قرائت شد و تنها 2 نفر از اين مديران بر روي سن حاضر گشتند، اين سوال در اذهان تداعي مي گشت كه بر اين انجمن چه گذشته كه مديران پيشينش چنين بي اعتنا با آن برخورد مي كنند؟ اما گردانندگان گذشته انجمن تنها غائبان بزرگ جشن نبودند.بسياري از هنرمندان سينماي ايران نيز به دلايل مختلف عطاي حضور در جشن را به لقايش بخشيده بودند و كارهاي شخصي خويش را مقدم تر از حضور اين مراسم به حساب آورده بودند.
تقدير از 4 نشريه سينمايي نيز از جمله نكات عجيب و مبهم اين مراسم به حساب مي آمد. در حالي از دو هفته نامه سينمايي تجليل به عمل آمد كه يكي از آن ها چندي است كه اصلاً منتشر نمي شود و ديگري بعد از اين مدت انتشار،حتي نامش نيز براي بسياري از اهالي سينما ناشناخته است. در اين ميان اين سوال پيش مي آيد كه آيا شايسته نبود نامي هم از نشريات و ماهنامه هاي قديمي و ريشه دار سينماي ايران به ميان مي آمد تا برچسب نگاه يك سويه به گردانندگان جشن دوم منتقدان وارد نگردد؟ آيا دردناك نيست ماهنامه هايي كه در طول دوران انتشار طولاني مدت خود،نقشي تاثيرگذار و غيرقابل انكار در اعتلاي سينماي ايران ايفا كرده و تاثير بسياري در ارتقاء دانش سينمايي جوانان اين مرز و بوم داشته اند،اين چنين مورد بي مهري قرار گرفته تا فلان روزنامه سينمايي كه خوراكش از سايت ها و وبلاگ هاي سينمايي تامين مي گردد مورد تقدير قرار گيرد؟
موردي كه بيش از هر چيز توي ذوق مي زد حضور پررنگ اهالي سياست،بازيگران و كارگردانان و كمرنگ بودن نقش منتقدان و نويسندگان سينمايي در اين جشن بود. بطوريكه هنگامي كه نام 10 منتقد برتر سينماي ايران قرائت شد حضور همزمان آن ها بر روي سن و سردرگمي اهداكنندگان جوائز،بي احترامي آشكاري بود به كساني كه در واقع صاحبان اصلي اين جشن به حساب مي آمدند. در اين ميان ذكر اين نكته خالي از لطف نيست كه آدمي در مي ماند كه تاكيد بيش از اندازه ي مجريان مراسم مبني بر اينكه اين منتقدان از ميان آراي 200 منتقد و نويسنده سينماي ايران برگزيده شده اند را ارزش بشمارد يا ضعف قلمداد كند؟ چه اينكه وقتي در ميان برگزيدگان،اثري از استخوان خرد كرده هاي عالم نقد نظير مجيد اسلامي،ايرج كريمي ،بابك احمدي و حتي امير پوريا نيست و از ژورناليست عجولي كه تنها به واسطه پركاري و شلوغ بازي سري ميان سرها در آورده است تقدير مي شود بايد به ما حق داد كه در مورد آن جماعت 200 نفره نظر مساعدي نداشته باشيم.
اين چنين است كه حتي اعلام نام برترين كارگردانان سينماي ايران در ژانرهاي مختلف نيز زير سوال مي رود و مورد شك و ترديد قرار مي گيرد. چگونه مي شود كه در جمع برترين كارگردانان سينماي ايران هيچ نامي از مهرجويي،كيارستمي،بني اعتماد و مخملباف به ميان نمي ايد و مثلاً از عملكرد صدرعاملي ها و كيميايي ها به جاي ايشان تجليل شود؟ به ما حق بدهيد نظر،فكر و عقيده اين جماعت 200 نفره را زير سوال ببريم وقتي مي بينيم در ميان بهترين فيلم هاي سي ساله اخير سينماي ايران مثلاً "بچه هاي آسمان" هست و مثلا" "باشو غريبه كوچك" نيست! شايد بگوئيد كه بهرحال اين راي گيري براساس نظرات اين عده استوار بوده و طبيعي است كه هرگونه تغيير در جامعه آماري، نتايج متفاوتي را به بار مي آورد.اين حرف كاملاً درست است ولي آيا پسنديده تر نيست وقتي براي مراسمي كه عنوان پرطمطراق برگزيدگان سي سال سينماي ايران را يدك مي كشد راي گيري بعمل مي آوريم،به سراغ جماعتي برويم كه دستي بر آتش دارند و يا از حداقل آشنايي با چارچوب ها و مناسبات سينماي ايران برخوردارند؟
در اين ميان نمي توان از تقسيم بندي عجيب و غريب ژانرهاي سينمايي نيز بي تفاوت گذشت. چگونه مي توان كمال تبريزي را بهترين كارگردان سينماي كمدي دانست در حالي كه او آثار موفقي نيز در زمينه هاي معناگرا و اجتماعي داشته است؟ چطور مي شود كيومرث پوراحمد، را بهترين كارگردان سينماي كودك قلمداد كرد و ديگر كارگرداناني كه تنها در حوزه كودك گام برداشته اند را به حساب نياورد؟ به نظر مي رسد اين تقسيم بندي از اساس نادرست بوده و زمينه به اشتباه افتادن بسياري از راي دهندگان را فراهم ساخته است.
نمي شود از مراسمي سخن به ميان آورد و هيچ اشاره اي به مجريان آن مراسم نكرد. كامران ملكي و مهدي سلوكي كه وظيفه خطير اجراي جشن را بر عهده داشتند تصويري ناهمگون و نامتناسب از يك اجراي دو نفره را به منصه ظهور رساندند. به خصوص مهدي سلوكي كه با تپق هاي بي شمار و ناآشنايي اش با اسامي و واژگان سينمايي،هرازگاهي لبخند تلخي را بر لبان حضار مي نشاند. اين مساله بيش از هر چيز در هنگام اعلام اسامي بهترين بازيگران مرد و زن سينماي ايران رخ مي نمود. جايي كه سلوكي پس از فكر،تامل و وقفه بسيار با عباراتي نظير "بازيگر خاص سينماي ايران!" و يا "بازيگري كه همه او را دوست دارند!" به تجليل از هنرمندان مي پرداخت كه نشان از اين داشت كه وي هيچونه آمادگي ذهني براي اجراي چنين مراسمي نداشته است.
در اين ميان بيشترين جفا در حق هنرمندي شد كه يكي از مفاخر موسيقي سنتي به حساب مي آيد و مدتي است عنوان غروربرانگيز شواليه را يدك مي كشد. اجراي پرشكوه شهرام ناظري قرباني عدم برنامه ريزي مناسب گردانندگان جشن گشت بطوريكه بسياري از حضاري كه با نزديك گشتن به نيمه هاي شب از به طول انجاميدن مراسم خسته و دلزده شده بودند، راه دربهاي خروجي تالار وحدت را در پيش گرفتند تا مشاهده صندلي هاي خالي تالار وحدت در هنگام اجراي گروه موسيقي، بسيار آزاردهنده بنمايد.
با اين همه بر كسي پوشيده نيست كه اجراي جشن هايي چنين گسترده،از چه دشواري ها و مرارت هايي برخوردار است كه همت والا و تلاش بي حد و حصر گروه برگزاركننده را مي طلبد. به همين خاطر تلاش و كوشش مسئولان انجمن منتقدان را ارج نهاد و آرزو مي كنيم با رفع كاستي ها و پوشش دادن نقاط ضعف و نيز تقويت نقاط قوت،در سال هاي آينده جشن هاي باشكوه تري را شاهد و ناظر باشيم.

منبع: فرهنگ و سينما

لينك  - شما هم بنويسيد (6) - 30/5/1387

 نگاهي به فيلم هاي آماده اكران سينماي ايران

گلشيفته فراهاني در نمايي از "ديوار"

فرهاد خالدار
f.khaldar@gmail.com

فرزند خاك:
روايت جذاب ناديده ها
"فرزند خاك"،ساخته تحسين شده محمدعلي باشه آهنگر كه از نهم مرداد همزمان با عيد سعيد مبعث در گروه سينمايي استقلال اكران عمومي مي شود،روايت زندگي زني (شبنم مقدمي) است كه به اميد يافتن همسرش،مسير سفري سخت را به سوي دياري غريب در پيش مي گيرد. در طول اين سفر با گوانا(مهتاب نصيرپور) همراه مي شود تا اين دو در كنار يكديگر،به درك و شناختي جديد از زندگي دست يابند."فرزند خاك" در بيست و ششمين جشنواره فيلم فجر، در بخش هاي متعددي كانديداي دريافت سيمرغ بود و در نهايت سيمرغ بلورين بهترين فيلم از نگاه ملي (شرقي،ديني،ايراني) را از آن خود كرد و سيمرغ بلورين بهترين بازيگر نقش دوم زن اين جشنواره نيز به "مهتاب نصيرپور" تعلق گرفت.نصيرپور در اين فيلم در قالب يك بلد راه عراقي،گويش و لهجه كردي را به كار برده و موفق گشته يكي از بهترين و به يادماندني ترين بازي هاي سال هاي اخير سينماي ايران را ارائه نمايد بطوريكه نقش آفريني وي از چشمان تيزبين منتقدان نيز دور نماند و در دومين جشن انجمن منتقدان و نويسندگان سينماي ايران،از او به عنوان بهترين بازيگر زن، تجليل به عمل آمد.امتياز فيلم در اين است كه روايت و لوكيشني كم و بيش تكراري (مساله تفحص اجساد شهداي جنگ در منطقه كردستان) را به گونه اي جذاب،تاثيرگذار و تكان دهنده نمايش داده و با برخورداري از هنر فيلمبرداري عليرضا زرين دست،موسيقي دلنشين آريا عظيمي نژاد و نيز تدوين جالب توجه مهدي حسيني وند مي تواند تماشاگرش را تا پايان با خود همراه سازد.تماشاي فرزند خاك را به تمامي آنهائي كه ناگفته ها و ناديده هاي هشت سال دفاع مقدس را جستجو مي كنند،توصيه مي كنيم.
.............................................
ديوار:
جسارت
بازگشت محمدعلي طالبي به سينمايي كه آن را با "خط پايان" در ابتداي راه فيلمسازي اش نيز تجربه كرده بود،مي تواند زمينه ساز حضور تماشاگراني باشد كه اين روزها بيش از هر چيز، تماشاي قصه ها و قالب هاي كمتر پرداخته شده را طلب مي كنند.ديوار قصه دختر نوجواني (گلشيفته فراهاني)است كه پس از مرگ پدر و مصدوميت برادر (مهرداد صديقيان)،بي باكانه راه آن ها ر