ضیافت لیلی و سلطانی لیلا / سال های 1374 تا 1376

خاطرات جشنواره فیلم فجر - 3

بیست دقیقه انتهایی و یک ساعت ابتدایی - ۱۳۷۴
سال 1374 براي من سال بسيار خوبي بود. مشترك ماهنامه "گزارش فيلم" بودم و براي اولين بار در جشن بزرگ سينماي ايران شركت مي كردم. سالن پنج هزار نفري شهيد افراسيابي و انبوهي از هنرمندان و علاقمندانشان. شب بسيار خوبي بود. همان سال كنكور شركت كردم و شدم دانشجوي رشته سخت افزار. همان روزها بود كه در مسابقه انتخاب بهترينهاي سال گزارش فيلم شركت كردم و به قيد قرعه برنده ساعت سواچ شدم. ساعتي كه نه مي شد آنرا بست به دست و علير غم قيمت بسيار بالا نه مي شد آنرا فروخت. چون بدقواره ترين ساعت ممكن بود. هنوز هم كه هنوزه بيخ ريشم مانده است. همان سال بود كه براي اولين بار دستياري يك فيلم ويديويي را برعهده گرفتم و دنياي پشت صحنه را تجربه كردم. آنجا بود كه فهميدم فيلمسازي چقدر دشوار است.

جشنواره آن سال، فرصت كافي داشتم تا فيلمهاي دلخواهم را ببينم. فاصله بين دو ترم بود. فقط بايد يكي دو روز رو صرف انتخاب واحد و ثبت نام مي كردم. جشنواره آن سال بوي پيرهن يوسف را دو بار ديدم. دو سانس پشت سرهم. بهترين فيلم جشنواره آن سال بود. بيست دقيقه انتهايي اش حرف نداشت. معركه بود. مجيد انتظامي، علي نصيريان، نيكي كريمي و حاتمي كيا كولاك كرده بودند. تنها ضعف فيلم فيلمنامه اش بود. سر فيلمهاي محسن مخملباف - گبه و نون و گلدون - و ضيافت مسعود كيميايي چه غوغايي شد. از هر سه فيلم خوشم اومد. بخصوص از پايانبندي نون و گلدون و نيمه اول ضيافت و بازي بيادماندني فريبرز عرب نيا و تصاوير مسحوركننده محمود كلاري در گبه. با مرد آفتابي همايون اسعديان چقدر خنديدم و چقدر مادرم گيسوي سيامك شايقي خسته ام كرد. نيمساعت اول چهره سيروس الوند معركه بود و پدر مجيد مجيدي هم نتوانست من را به او اميدوار كند و خواهران غريب كيومرث پوراحمد يه اندازه يك سيمرغ بلورين نمي ارزيد و باز هم كيانوش عياري در شاخ گاو نشان داد كه در كار با فصلهاي شلوغ و پردردسر يك استاد به تمام معناست.

...........................

ضیافت لیلی و سلطانی لیلا - 1375
تجارت كيميايي عيد 1375 با يك سال تاخير به روي پرده ها رفت و من دو سه ساعت پس از سال تحويل فيلم را در سينماها ديدم. فيلم دوبله شده و ديالوگهايي كه به زبان آلماني ادا شده بود، با دوبله صداهاي ماندگاري چون منوچهر اسماعيلي (فرامرز قريبيان)، خسرو خسروشاهي (آرش يغمايي)، نصرالله مدقالچي (جلال پيشوائيان)، مينو غزنوي (كاترينا ولتر)، زهره شكوفنده (كتي انگلمن) به دل نمي نشست. اما فيلم با تيتراژ بيادماندني آغازين و تصنيف پاياني اش همچنان فيلمي بود از مسعود كيميايي.
تجارت خوب فروخت. ضيافت و ليلي با من است با يكي دو هفته فاصله نسبت به هم اكران شدند. ضيافت هفته هاي اول فروش خوبي داشت و ليلي با من است هفته هاي آخر. تا آنجا كه شد دومين فيلم پرفروش سال.

جشنواره پانزدهم را با يك كارت اهدايي و كلي فيلم به پايان رساندم. 17 فيلم در يازده روز. ليلاي مهرجويي را از روي زمين و از لابه لاي كله هاي تماشاچيان با وضعيتي بسيار بغرنج ديدم. از كارگرداني احمدرضا درويش در سرزمين خورشيد كيف كردم. اما نابخشوده ايرج قادري را نتوانستم ببينم. روز جمعه بود. سينما بهمن. مامورها به دليل برگزاري نماز جمعه اجازه تشكيل صف را به علاقمندان ايرج قادري نمي دادند و با هر وسيله اي شده مشتاقان سينما را از سينما بهمن دور مي كردند. وقتي نماز جمعه و حواشي آن به پايان رسيد، ناگهان از گوشه و كنار ميدون انقلاب صدها نفر به سمت گيشه سينما بهمن هجوم آوردند. تنها شانسي كه آوردم اين بود كه با گيشه تنها سه چهار متر فاصله داشتم. چهار ساعت فشار بيش از حد را تحمل كردم. به يك قدمي گيشه كه رسيدم بليط تمام شد. با هزار زحمت خودم را از لاي نرده ها كشيدم بيرون و رفتم سينما استقلال و با خيال راحت مثل يك آدم متشخص نامزدي ناصر غلامرضايي را با كارت ديدم. بعدها كه نابخشوده اكران شد، كلي كيف كردم كه خوب شد فيلم را نديدم.

سلطان كيميايي را دوبار ديدم. بار دوم در سانس آخر روز آخر جشنواره در سينما بهمن به همراه پدرم و جواد طوسي و تهماسب صلح جو ديدم. از سينما كه بيرون آمدم پلاكارد جشنواره را بر سر در سينما نديدم.

دقیقا یادم نمی آید، ولی به احتمال بسیار زیاد هتل کارتن را در سینما آزادی دیدم و نمی دانستم که آخرین باری است که قدم به سینمای خاطراه هایم می گذارم. 100 روز بعد سینما در آتش می سوزد.

...........................

گزارش فيلم و مسعود کيميايی - 1376
ارديبهشت سال 1376. نمايشگاه مطبوعات. غرفه ماهنامه گزارش فيلم مسابقه نقدنويسي برگزار كرده بود. من هم از فرصت استفاده كردم و نقد كوتاهي نوشتم بر فيلم سلطان. تابستان همان سال. دقيقا يادم نيست چه ماهي، رفتم بودم توپخونه چند حلقه نگاتيو سه دقيقه اي سوپر هشت بخرم براي فيلم كوتاهي كه مي خواستم بسازم. چشمم به ماهنامه گزارش فيلم روي بساط يك دکه روزنامه فروشي افتاد. اسامي سي نفر برگزيده مسابقه نقدنويسي را اعلام كرده بود و اسم من هم جزو آنها بود. چند روز بعد در دفتر گزارش فيلم حاضر شدم و ضمن دريافت جوايز، مرحو مسعود بهاري و نوشابه اميري از ما خواستند كه براي ماهنامه نقد فيلم بنويسيم. جلسات ماهانه برگزار شد و مسعود بهاري با چهره اي خشن اما قلبي مهربان، دبير جلسات بود. يادش بخير. از آن سي نفر تنها من و نه نفر ديگر باقي مانديم و كارگاه نقد گزارش فيلم عملا كار خود را آغاز كرد. اعضاي كارگاه نقد اينها بودند: سعيد قطبي زاده، علي اصغر كشاني، رامتين شهبازي، امين فرج پور، محمدسعيد احمدي پويا، زهرا اديب، احسان ميلاني، ايرج افشار و كامبيز صالحي كه در حال حاضر هر كدام براي خود اسم و رسمي پيدا كرده اند.

جشنواره سال 76 جشنواره خوبي بود. تقريبا همه كارگردانهاي صاحب نام حاضر بودند. عباس كيارستمي با طعم گيلاس، داريوش مهرجويي با درخت گلابي، مسعود كيميايي با مرسدس، رخشان بني اعتماد با بانوي ارديبهشت، بهروز افخمي با جهان پهلوان تختي، رسول ملاقلي پور با كمكم كن، ابراهيم حاتمي كيا با آژانس شيشه اي، داود ميرباقري با ساحره، مجتبي راعي با تولد يك پروانه، سيروس الوند با ساغر، كمال تبريزي با مهر مادري و ...

كمكم كن به جشنواره نرسيده بود، اما كسايي كه فيلم را در در روزهاي پاياني جشنواره در سينماي مطبوعات ديده بودند، مي گفتند ملاقلي پور زده بوده به سيم آخر. يك فيلم آشفته به تمام معنا. بعدها ملاقلی پور يك آشفته معركه ساخت به نام قارچ سمي. فيلمي كه آشفتگي اش، منطق داشت.

كمال تبريزي با مهر مادري ثابت كرد كه ليلي با من است تصادفي فيلم خوبي نشده. مهر مادري يك فيلم ساده و روان بود با يك پايان غافلگير كننده.

تا دو سه ساعت بعد از ديدن آژانس شيشه اي شوكه بودم. حاتمي كيا كولاك كرده بود. هر چند كه بعدها با محتواي فيلم بشدت به مشكل خوردم، اما هنوز هم توانايي اش در آن فيلم را مي ستايم. بازيهاي بيادماندني پرويز پرستويي و بخصوص رضا كيانيان در تاريخ سينماي ايران ماندگار شد.

بانوي ارديبهشت را با فاصله اي دو ساعته بعد از آژانس ديدم. فيلم فرصتي بود تا از دنياي آژانس شيشه اي بيام بيرون و با خيال راحت حديث نفس بني اعتماد را بيبنم. بانوي ارديبهشت ثابت كرد علي رغم شناخت كامل و بي نقص سازنده اش از دنياي سينماي ضدقصه و اصول و قواعد آن، بني اعتماد با سينماي داستانگو بهتر و راحت تر مي تواند حرفهايش را بزند. همان حرفهايي كه سه سال بعد تبديل شد به بهترين فيلم سال 79 يعني زير پوست شهر.

تمامي فلاش بگهاي درخت گلابي ديدني بود و بعضي از فصلهاي زمان حال، عذاب آور. بخصوص آن قسمتهايي كه به دانشجوها و حضور و غيابشان اختصاص دارد، وصله اي بس نچسب است. اما بهرحال درخت گلابي فيلمي است براي روزهاي دلتنگي و براي روزهاي عاشقانه عمر.

ساحره را بلافاصله پس از درخت گلابي ديدم و چه لذتي بردم از فضاي فيلم. موسيقي چشم آذر و تصاوير زرين دست و بازي ويشكا آسايش معركه بود. بعدها چشم آذر به دليل عدم پرداخت دستمزد خواستار حذف موسيقي اش از فيلم شد و بابك بيات براي فيلم موسيقي ساخت. اما كار چشم آذر چيز ديگري بود.

بهروز افخمي، جهان پهلوان تختي خودش را ساخت و چه كرد. يك همشهري كين ايراني. چه بهره گيري درخشاني از يك فرصت بدست آمده آنهم در مدتي بسيار كوتاه.

12 ساعت سرما و صف و جيغ و داد و فشار را تحمل كردم تا بفهمم كه داريوش فرهنگ با رواني اش چه كلاه گشادي بر سرم گذاشته است.

چه لذتي داشت ديدن طعم گيلاس نخل طلا گرفته در يك روز آفتابي و در يك روز خلوت. به جاي دان ساخته ابوالفضل جليلي به ناگهان طعم گيلاس نمايش داده شد و من كه رفتم بودم عشق گمشده را ببينم، از فرصت استفاده كردم و شاهكار عباس كيارستمي را با خيال راحت تماشا كردم. و سانس بعد، عشق گمشده سعيد اسدي را ديدم. فيلمي كه داد مي زد سازنده تازه به وطن آمده اش هيچ چيز از ايران نمي داند. شايد سه چهار سال زمان مي خواست تا اسدي با آواز قو نشانمان بدهد كه خيلي چيزها از ايران مي داند. عشق گمشده فيلمي بود كه داد مي زد مي توان جايزه اي را كه می شد براي طعم گيلاس به همايون ارشادي بدی،‌ بايد براي اين فيلم از او پس بگيري!

نمايش فيلم دو ساعته سيروس الوند در سينما آفريقا و در يك روز جمعه، چهار ساعت طول كشيد. ساغر را پرده به پرده ديديم. پرده هاي فيلم با فاصله اي نميساعته به سينما مي رسيدند. صداي همه در آمده بود. بخصوص وقتي كه فيلم آنچيزي نشده بود كه بايد مي شد، بيتشر بخاطر چهار ساعت وقت باارزشي كه هدر رفت حرصمان مي گرفت.

و باز هم فيلمي از مسعود كيميايي آنهم در روز آخر جشنواره. مرسدس را دوبار ديدم. بار اول پس از ساعتها انتظار ساعت 8 شب در سينما بهمن. كارگرداني كيميايي در مرسدس شسته رفته تر و روان تر شده بود. و ديالوگها هم باب دندون چهار قهرمان فيلم بود. يك فيلم امروزي از كارگرداني كه مي گفتند در گذشته ها سير مي كند. چه تجليلي كرده بودند مسعود كيميايي و بابك بيات از اسفنديار منفردزاده. وقتي فيلم تمام شد به سرعت خودم را رسوندم سينما آفريقا براي سانس فوق العاده ساعت 12 شب. وقتي رسيدم خونه ساعت 3 صبح بود. جشنواره شانزدهم به پايان رسيده بود و حاتمي كيا و آژانسش جوايز را درو كرده بودند ...


>> لینک کوتاه شده این یادداشت در تهران امروز

لينك  - شما هم بنويسيد - 23/10/1388

 سلام سینما ...

خاطرات جشنواره فیلم فجر - 2

شهريور 1373 - محسن مخملباف پنج هزار نفر از علاقمندان پر و پاقرص بازيگري را به باغ فردوس كشانده است. براي اولين بار محسن مخملباف را در باغ فردوس مي بينم. او پنج هزار نفر از علاقمندان پروپا قرص بازيگري را به آنجا كشانده تا براي فيلم جديدش بازيگر انتخاب كند. همه چيز از قبل فكر شده. محمود كلاري و دستيارانش با سه چهار تا دوربين تا مي توانند نما شكار مي كنند. عزت الله انتظامي هم آنجاست. فرمهاي ثبت نام به هوا پرتاب مي شود و هركس كه زرنگ تر است آن را صاحب مي شود. عده اي در اين ميان از حال مي روند. از باغ فردوس خارج مي شوم. هواي دلپذيري است. اين همه علاقمند و اين همه سعي و تلاش براي بدست آوردن يك برگه. آيا مي ارزد؟

ردپاي گرگ دو روز است كه اكران شده. پس از دو سال انتظار سرانجام آخرين فيلم مسعود كيميايي با جرح و تعديل بسيار به روي پرده رفته است. اولين فيلم از مسعود كيميايي را روي پرده مي بينم: سينما آسيا. يك عاشقانه تمام عيار. هنوز با ديالوگهاي فيلم كنار نيامده ام. آمده بودم تا ديالوگهاي شسته رفته قيصر و گوزنها را بشنوم. اما بيست سال گذشته است و قيصر كيميايي توان پنج دقيقه صحبت بي وقفه را ندارد. آرام و شمرده حرف مي زند. اما هنوز مرد عمل است. او انتقامش را در آن سكانس ماقبل آخر مي گيرد. وقتي دسته گل به روي جسد صادق خان افتاد و وقتي چراغ سالن خاموش شد، تراژدي كيميايي به زيبايي به پايان رسيد. يكبار ديگر با پدرم فيلم را مي بينم و اوست كه مي گويد كيميايي هنوز همان است.

مسعود كيميايي تابستان امسال فيلمبرداري تجارت را ظرف 18 روز در آلمان به پايان مي رساند و مهدي رجائيان تدوين فيلم را بر عهده مي گيرد. بهرام سعيدي كه همراه با كيميايي به ايران آمده موسيقي تجارت را ساخته و فيلم براي نمايش در سيزدهمين جشنواره فيلم فجر آماده مي شود.

جشنواره امسال را از همان روز اول پيگيري مي كنم. سال چهارم رياضي فيزيك هستم و با دوسه تا از بچه ها قرار گذاشتيم كه بعد از مدرسه فيلمهاي « خوب » را ببينيم. دو روز اول هيچ خبري نيست. روز سوم از دست فروشهاي جلوي سينما بهمن كارت سانس چهارم، ساعت 15:30 را مي خرم. فيلمهاي چندان مطرحي در ليست يازده تايي كارت نمي بينم اما دلم خوش است كه به تلافي سال گذشته، حداقل هشت تا فيلم خواهم ديد.

روز چهارم با بادكنك سفيد كه نام قبلي اش عيدت مبارك بود آغاز مي شود. تنها چيزي كه درباره اين فيلم مي گويم اين است: فيلم خوبيه. پس از نمايش بادكنك سفيد بلافاصله خودم را به سينما كريستال مي رسانم تا روزهاي خوب زندگي مهدي صباغزاده را ببينم. صباغزاده كارگردان خوبي بود و فيلمش ديدن داشت. وقتي فيلم به پايان رسيد تنها موسيقي كامبيز روشن روان در ذهنم ماند. يك موسيقي « خوب ». از همين حالا او كانديد جايزه خواهد بود. اين را در دفتر يادداشت روزانه ام مي نويسم.

روز پنجم، نمايش اولين فيلم ايرج قادري است. مدرسه كه تعطيل مي شود بلافاصله خودم را به سينما بهمن مي رسانم. غلغله است. از همين حالا براي ساعت 18:30. چه خبر است. با اين اوضاع اين فيلم از دستم در رفته است. به فيلم ساعت 15:30 قناعت مي كنم: ديدار. مهران مديري، آن موقع با برنامه هاي نوروز 72 و ساعت خوش چهره اي شناخته بود. با فيلم خيلي حال كردم. بخصوص با بازي مينا لاكاني و سكانس آخر و تصنيف انتهايي آن. تو حال و هواي فيلم بودم كه متوجه شلوغي دم در شدم. چيزي حدود نيم ساعت به شروع فيلم مي خواهم زنده بمانم نمانده بود. بليط تمام شده بود. همه تو سر و كله هم مي زدند. باز حسرت نديدن فيلم به سراغم آمد. منتقدان از اولين فيلم ايرج قادري پس از ده سال ممنوعيت كلي تعريف و تمجيد كردند و به اصطلاح فيلم را تحويل گرفتند. اما بعدها فهميدم كه ديدن فيلم ديدار در آن زمان غنيمت بود. مي خواهم زنده بمانم يكسال بعد و بدون هيچ مشكلي به نمايش درآمد، اما ديدار چهار سال توقيف شد.

مي دانستم كه سانس بعد از ظهر روز ششم، براي ديدن فيلم محسن مخملباف، همان فيلمي كه در در عرض 9 روز و در باغ فردوس ساخته شد و نامش سلام سينما بود، بليت به من نخواهد رسيد. روز قبل با مبصر كلاس هماهنگ مي كنم كه من صبح فردا نخواهم آمد. او هم عاشق مخملباف است. صبح روز بعد راس ساعت 6 جلوي سينما بهمن سي چهل نفر توي صف هستند كه من مي رسم. اين همه آدم ! خيليها از ديشب جلوي باجه خوابيده اند. مخملباف هنوز هم مخملباف است. اين را اكثريت داخل صف مي گويند. وقتي در باجه باز مي شود، آن سي چهل نفر دو سه ساعت پيش، يكدفعه به دويست سيصد نفر مي رسد. بهرحال با هر زحمتي كه شده وارد سالن مي شوم. فيلم به پايان مي رسد و از اينكه محسن مخملباف با حيله و نيرنگ اين همه آدم را مسخره خودش كرده بشدت حالم گرفته است. يك فيلم كاملا رياكارانه. فيلم، مخالف و موافقهاي بسياري پيدا مي كند. ساعت يازده است و تا نمايش فيلم پليسي جنايي سيامك شايقي با نام در كمال خونسردي بيشتر از چهار ساعت بايد منتظر بمانم. در اين فرصت يه سر به خونه مي زنم.
در روز هفتم، ياسمين ملك نصر با درد مشترك خسته ام مي كند. با چهار تا بازيگر حرفه اي و يك لوكيشن ثابت نمي توان مهرجويي شد. اين را خيلي ها مي گفتند. روسري آبي كه تمام شد، گفتم: انصافا فيلم خوبي شده ولي آن چيزي كه فكر مي كردم نيست. آن زمان فيلم نرگس را روي VHS ديده بودم و روسري آبي نتوانسته بود انتظاري كه با ديدن نرگس از بني اعتماد مي رفت را‌ برآورده كند. اما گلاب آدينه از همين حالا سيمرغ را گرفته است.

روز هشتم قرار است آدم برفي را ببينم. ساعت 15:30 و با كارت و بي صف. از سابقه ميرباقري چندان اطلاعي نداشتم. و با نيت اينكه يك فيلم سرگرم كننده بي ادعا خواهم ديد به سمت سينما حركت كردم. همانجا بود كه متوجه شدم فيلم عوض شده و به جاي آن خط آتش را نمايش مي دهند. اگر علي سجادي حسيني زنده بود و اگر آن اتفاق سر صحنه فيلم برايش رخ نمي داد، خط آتش فيلم خوبي مي شد. پري را به دليل شلوغي بيش از حد نتوانستم ببينم. حتي در سانس فوق العاده. ساعت 11 شب دست از پا درازتر برگشتم خونه.

روز نهم، روز سوت و كوري بود. ديوانه وار را با كارت ديدم. يك فيلم خوش ساخت كه تدوين خيلي خوبي هم داشت. خوشحال بودم كه براي ديدن روز شيطان جزو نفرات اول صف هستم. اما تا شروع فيلم هيچ خبري نشد و خيلي راحت و بي سروصدا بليط گرفتم و رفتن توي سالن. در طول نمايش فيلم، دو سه بار خوابم برد. اما موسيقي بابك بيات در سكانس ماقبل آخر حسابي حالم رو جا آورد.

روز دهم روز بسيار مهمي است. فيلمي از مسعود كيميايي را قرار است نمايش بدهند. نفهميدم چطور از مدرسه به سينما بهمن رسيدم. بلافاصله رفتم توي صف. مانده بودم كه ساعت 15:30 و دومين فيلم كامران قدكچيان را چه كنم. صف را سپردم به يك نفر و رفتم بهشت پنهان را ديدم. از فيلمنامه يك خطي و بي اوج و فرود و بي چفت و بستش بدم آمد. از سالن كه آمدم بيرون، عاشقان كيميايي پياده روي جلوي سينما بهمن را بسته بودند. خلاصه با هر كلكي جايم را پيدا كردم. هر چه به ساعت نمايش فيلم نزديك مي شديم. ازدحام بيشتر مي شد و از هر چهار طرف فشار بود كه وارد مي شد. بليتها فروخته شد و نوبت به من نرسيد. سانس فوق العاده گذاشتند: 10:30. زنگ زدم خونه. اختتاميه تمام شده بود و برنده ها جوايز خود را گرفته بودند. بيشتر از همه براي مينا لاكاني و گلاب آدينه خوشحال بودم كه سيمرغ بلورين حقشان بود. بليط گرفتم و رفتم توي سالن. فيلمي از مسعود كيميايي آنهم در جشنواره غنيمت است. فيلم، آن موقع با صداي سر صحنه بود. وقتي تجارت به پايان رسيد، باز هم فيلمي از مسعود كيميايي به پايان رسيده بود. آن هم با يك تصنيف بسيار زيبا و يك موسيقي زيباتر. و با چند فصل ماندگار. از آنجا بود كه عاشق فضاهاي منحصر بفرد فيلمهاي كيميايي شدم. فصل فرودگاه، فصل مكالمه عاشقانه و فصل رستوران و درگيري پدر و پسر و ....

روز يازدهم. جشنواره عملا به پايان رسيده است. جلوي سينما بهمن سكوت عجيبي حكمفرماست. عجله اي براي فيلم ديدن ندارم. حتي به نمايش بخاطر هانيه هم بيست دقيقه دير رسيدم.

سيزده فيلم در هشت روز. ركورد خوبي است. آنهم براي يك محصل سال چهارم دبيرستان.

>> لینک یادداشت در تهران امروز

لينك  - شما هم بنويسيد (2) - 16/10/1388