اسفندیار

16 بهمن 1388

No. 27792

وقتی همه خوابیم
آخرین فیلم بهرام بیضایی(البته تا به امروز که مشغول نوشتن این مطلب هستم) ، فیلمی که، مانند فیلم قبلی او سگ کشی ، می توان زبان رمزگونه کارگردان در بیان صامت حقایق و نا هنجاری های اجتماعی روز ایران را با اندک دقتی در صحنه ها و دیالوگ های آن جستجو کرد. فیلمی که ،در قیاس با اکثر فیلم هاو سریال های حال حاضر تولید شده در سینما و تلویزیون ایران که کلیشه ای یا نسخه برداری از فیلم های خارجی هستند ، بیننده فیلم دوست را در پیش بینی آسان آنچه در چند لحظه بعد اتفاق خواهد افتاد ناکام می گذارد و مشتاقانه او را بدنبال دوربین کارگردان تا انتهای فیلم می کشاند. فیلم های آقای بیضایی بویژه دو فیلم یاد شده آنقدر از صحنه های خلاقانه آکنده هستند که در مواردی شاید بتوانند این خلاقیت را به بعضی از بینندگان خوش ذوق منتقل کنند و یا حتی بتوانند در ذهن بعضی از آنان جرقه های شکل گرفتن ایده هایی جدید را ایجاد کنند. این فیلم به خوبی مشکلات سینمای ایران و بیماری هایی که این سینما به آن مبتلا است و باعث ورشکسته شدنش شده است را (به قول آقای مهرجویی) با هنرمندی به تصویر کشیده است.
وقتی همه خوابیم فیلمی است که شخصا فکر می کنم با یکبار دیدن آن تماشاگر کنجکاو نتواند به تمام زوایای پنهان آن پی ببرد. این مساله در مورد فیلم سگ کشی هم بخوبی مصداق دارد و شاید این از ویژگی فیلم های ساخته شده توسط آقای بیضایی است که به منظور درک کردن قرض اصلی کارگردان از ساختن فیلم ، باید چندین بار آنها را دید. اما بنده به عنوان تماشاگری که آثار آقای بیضایی را دنبال می کند ، فکر می کنم در بعضی موارد بتوان رابطه ای بین داستان این فیلم و سگ کشی و این فیلم با فیلم مسافران یافت. در هر دو فیلم سگ کشی و وقتی همه خوابیم نقش اول هر دو فیلم زن متجدد ایرانی است و شاید در بعضی از صحنه های فیلم بتوان گفت چکامه چمانی چه در نقش بازیگر فیلم و چه در نقش کسی که اعضای خانواده اش را از دست داده است همان گلرخ کمالی است که اینک با مشکلاتی از نوعی دیگر مواجه است ، البته من نمی دانم که آقای بیضایی خودشان آگاهانه قصد داشته اند تا تماشاگر بتواند این ارتباط با فیلم سگ کشی را برقرار کند یا نه !!! اما برای کسی که برای آثار آقای بیضایی ارزش ویژه ای قایل است و کارهای او را دنبال می کند این ارتباط و شباهت ها در دیالوگ های خانم شمسایی در تغییر لحن ها در صحبت کردن های پشت تلفن و اصلا در انتخاب خود خانم شمسایی به عنوان نقش اول فیلم هویداست که می تواند تداعی کننده گلرخ کمالی در فیلم سگ کشی باشد و شاید این فیلم به نوعی دنباله ای برای فیلم سگ کشی باشد!!!. البته این پرسشی است که بهتر است توسط خود آقای بیضایی پاسخ داده شود !!!
نکته ای که در این فیلم و فیلم مسافران به چشم می خورد این است که در هر دو فیلم یک سانحه رانندگی و از دست رفتن بستگان باعث بوجود آمدن مشکلات روحی و روانی برای نقش اول فیلم شده است. البته نمی دانم که این موضوع را هم باید به حساب زیرکی آقای بیضایی در اشاره غیر مستقیم به آمار بالای کشته شدگان سوانح رانندگی در ایران و تصویر کشیدن مشکلات روحی و روانی عدیده ای که برای بستگان نزدیک این افراد به وجود می آید دانست یا اینکه ایشان ویا نزدیکان ایشان تجربه ای شخصی در مواجهه با مشکلات روحی و روانی بازماندگان این سوانح دارند؟؟؟؟
در این فیلم یک صحنه وجود دارد که نمی دانم تعمدا این اشکال در آن وجود دارد یا نه ؟؟؟؟ یک بار دوربین زمانیکه آقای نواب صفوی در اتاق زندانی شده است از روی صفحه شطرنج می گذرد که نحوه چیدن مهرها از لحاظ قوانین شطرنج اشتباه است چرا که در صفحه شطرنج همیشه باید در سمتی که مهره ها چیده شده اند رخ سمت راست باید در خانه سفید باشد!!! نمی دانم این هم تعمدی وبا آگاهی آقای بیضایی صورت گرفته است یا نه؟؟؟؟ و آیا آقای بیضایی هدفی را دنبال می کرده اند؟؟؟
اینجانب این فیلم را دو مرتبه در سینما و چندین بار در خانه از روی VCD دیدیم البته هر از گاهی که وقت کنم بدم نماید تا تا دوباره آن را ببینم. گفته ها و ناگفته ها در مورد این فیلم بسیار هست و خواهد بود. اینجانب به شخصه بعد از اینکه اولین بار این فیلم را دیدیم احساس خوبی داشتم و امیدوارم شدم از اینکه هستند هنوز سینما گرانی با چنینی توانایی های بالایی در ایران. فکر می کنم امثال آقای بیضایی و مهرجویی جز نوادر سینمای ایران باشند که شاید سینمای ایران به این زودی زود مانند آنها را نبیند.
با تشکر
اسفندیار از اهواز

راحیل

2 آبان 1388

No. 26670

سبک فیلم خاص و خیلی هنری بود. من که خیلی خوشم اومد.

ramin

10 مهر 1388

No. 26319

navab safavi inja naghshe golzaro bazi mikone ke baes shod labe partgah be natije narese